Ở xã An Thới Đông, chuyện mua sắm hằng ngày xoay quanh chợ sáng của xã, các tiệm tạp hoá dọc đường Rừng Sác và đầu ấp, những người bán dạo, cùng nguồn đồ tươi mua thẳng tại vuông tôm, ghe cá; còn đồ điện máy, vật tư chuyên dụng, thuốc đặc trị và hàng hoá nhiều lựa chọn thì thường phải lên chợ lớn ở xã lân cận hoặc vào nội thành. Giao hàng qua mạng vào được xã, nhưng chậm hơn và có món không giao tới tận nhà.
Bài này dành cho người mới về ở, người làm việc tại xã vài năm và cả người trong xã muốn sắp xếp chuyện mua sắm cho gọn. Bài không nêu giá, không giới thiệu cửa hàng cụ thể; chỉ nói về nhịp chợ, nguồn hàng, cách mua đồ tươi, cách nhận hàng giao và cách gom việc để mỗi chuyến đi phố đáng công.
Nhịp chợ sáng ở xã
Chợ ở các xã ven sông Cần Giờ thường đông nhất từ tờ mờ sáng đến khoảng tám, chín giờ. Người làm vuông, làm muối ghé chợ trước khi ra đồng hoặc sau khi thu hoạch mẻ sớm; người buôn mang hàng từ nơi khác tới; người dân mua đồ cho cả ngày. Gần trưa chợ thưa hẳn, nhiều sạp dọn về, đồ tươi còn lại không nhiều. Người mới về quen đi chợ lúc chín, mười giờ như ở phố sẽ thấy chợ gần như vãn.
Đồ ở chợ xã phản ánh nghề của vùng: tôm, cua, cá kèo, cá đối, cá chẻm, ba khía, ốc các loại theo mùa, rau trồng trong vườn nhà, rau dại ven rạch, trái cây từ nơi khác chở về. Hàng khô như gạo, mắm, đường, dầu ăn, bột ngọt, đồ hộp có ở các sạp tạp hoá trong chợ và tiệm ven đường. Thịt heo, thịt gà có nhưng lựa chọn ít hơn chợ phố; muốn mua phần thịt riêng nên dặn người bán từ hôm trước.
Ngoài chợ chính, dọc đường Rừng Sác và các đường liên ấp còn có những điểm bán nhỏ họp tự phát buổi sáng, sạp rau trước nhà, xe đẩy bán bánh mì, xôi, bún. Phía Lý Nhơn cũ, nơi xa chợ, người bán dạo bằng xe máy chở hàng tới từng xóm là kênh mua bán quen thuộc, nhất là với người già.
Những ngày giáp Tết, chợ xã đông hơn hẳn và họp kéo dài hơn: người trong xã đi xa về mua sắm, hàng hoa, bánh mứt, đồ cúng chở từ nơi khác về bày kín lối đi. Ngược lại, những ngày mưa giông lớn hay sau đợt triều cường, chợ có thể vắng người bán từ xa, hàng tươi ít hơn. Nhà nào có trẻ nhỏ hoặc người bệnh nên giữ ít đồ khô dự trữ cho những ngày như vậy.
Mua đồ tươi tại vuông, tại ghe: điều nên biết
Mua thẳng người nuôi, người đánh bắt. Ở xã nuôi tôm, cua, có ghe đánh bắt trên sông Soài Rạp, nhiều nhà mua hải sản thẳng tại vuông hoặc lúc ghe về bến. Đồ tươi hơn, biết rõ nguồn, nhưng phải theo giờ của người bán: lúc thu hoạch, lúc nước lớn ghe về.
Hỏi trước, đừng đến bất ngờ. Vuông tôm là nơi làm ăn, có quy trình riêng về vệ sinh để tránh dịch bệnh lây lan. Người lạ đi vào bờ vuông không xin phép có thể bị nhắc nhở. Hỏi người quen giới thiệu, hẹn giờ trước là lịch sự và an toàn cho cả hai bên.
Mua theo mùa. Mỗi loại có mùa nhiều mùa ít: mùa thu hoạch tôm, mùa ba khía, mùa cá kèo. Mua đúng mùa vừa ngon vừa nhiều lựa chọn. Người trong xã thường biết rõ mùa nào nên mua gì; hỏi hàng xóm là cách học nhanh nhất.
Mang theo đồ đựng. Thùng xốp, đá lạnh, túi lưới giúp giữ hải sản tươi khi chở về, nhất là trời nắng. Cua, ba khía còn sống nên để thoáng, không ngâm nước ngọt.
Đồ khô, mắm làm tại nhà. Một số nhà trong xã làm khô cá, khô tôm, mắm để ăn và bán ít. Mua loại này nên xem chỗ phơi, chỗ ủ có sạch không, có che ruồi nhặng không; đồ làm thủ công không có nhãn hạn dùng nên cần bảo quản kỹ và dùng trong thời gian hợp lý.
Thứ gì mua được ở xã, thứ gì thường phải đi xa
Bảng dưới phân theo kinh nghiệm chung; tình hình cụ thể thay đổi theo thời gian khi có thêm cửa hàng mới.
| Nhóm hàng | Thường mua ở xã | Thường phải đi xa hoặc đặt mua |
|---|---|---|
| Đồ ăn tươi | Hải sản, rau, trái cây, thịt cơ bản | Thực phẩm nhập khẩu, đồ đông lạnh đặc biệt |
| Hàng khô, đồ dùng hằng ngày | Gạo, gia vị, dầu ăn, xà phòng, giấy vệ sinh | Hàng nhiều thương hiệu để chọn, mua số lượng lớn giá sỉ |
| Thuốc | Thuốc thông dụng ở tiệm thuốc | Thuốc đặc trị, thuốc kê đơn hiếm |
| Vật tư xây dựng, sửa nhà | Xi măng, cát, gạch, tôn cơ bản ở cửa hàng vật liệu | Thiết bị vệ sinh, vật liệu cao cấp, đồ chống ăn mòn chuyên dụng |
| Điện máy, điện thoại | Phụ kiện, sửa chữa nhỏ | Mua máy mới, bảo hành chính hãng |
| Vật tư nghề | Ngư cụ, lưới, phân bón, thức ăn tôm cơ bản | Thiết bị nuôi trồng chuyên dụng, máy móc lớn |
| Quần áo, giày dép, đồ học sinh | Hàng cơ bản ở chợ, tiệm nhỏ | Nhiều mẫu mã, kích cỡ đặc biệt |
Người trong xã thường giữ một danh sách đồ cần mua ở phố, dán ở tủ lạnh hay ghi trong điện thoại. Mỗi lần ai đi nội thành khám bệnh, làm giấy tờ, thăm người thân thì tiện mua luôn, đỡ phải đi riêng một chuyến chỉ vì một món đồ.
Giao hàng qua mạng vào xã
Mua hàng qua mạng ngày càng phổ biến với người ở xã, nhất là người trẻ. Các đơn vị giao hàng có phục vụ khu vực Cần Giờ, nhưng thời gian giao thường lâu hơn nội thành một vài ngày, và một số đơn vị chỉ giao tới điểm nhận ở khu trung tâm chứ không vào từng ấp xa. Hàng cồng kềnh, hàng dễ vỡ có thể bị từ chối hoặc tính thêm phí theo chính sách của bên giao.
Để nhận hàng suôn sẻ, nên ghi địa chỉ rõ ràng: số nhà nếu có, tên ấp, tên đường, gần điểm mốc dễ nhận biết như trường, chợ, cây xăng, cầu. Sau sáp nhập, ghi "xã An Thới Đông, TP Hồ Chí Minh"; người ở phía Lý Nhơn cũ có thể ghi thêm tên cũ trong ngoặc để người giao dễ tìm, vì bản đồ trên ứng dụng chưa chắc đã cập nhật. Để số điện thoại liên lạc luôn bắt máy được vào giờ giao.
Nhiều nhà ở xa nhờ một điểm nhận chung: tiệm tạp hoá đầu ấp, nhà người quen gần đường chính. Cách này tiện nhưng nên thoả thuận rõ với người nhận hộ, nhất là với hàng thanh toán khi nhận. Hàng có giá trị nên tự nhận và kiểm trước khi trả tiền.
Gom việc cho một chuyến đi phố
Vì mỗi chuyến từ An Thới Đông vào nội thành tốn gần cả buổi, người trong xã có thói quen gom việc. Một vài cách làm hay gặp:
- Giữ một danh sách việc cần làm ở phố: mua đồ, làm giấy tờ ở cơ quan cấp thành phố, đi ngân hàng, sửa đồ điện tử.
- Gom lịch khám bệnh, tái khám vào cùng ngày đi mua sắm lớn.
- Nhờ người thân, hàng xóm đi phố mua giúp và ngược lại; đổi lại bằng món đồ tươi của vùng.
- Chọn giờ đi tránh kẹt xe ở đầu phà buổi sáng và chiều tối ngày thường, nhất là chiều Chủ nhật khi khách du lịch cuối tuần quay về.
- Chuẩn bị thùng giữ lạnh nếu mua thực phẩm đông lạnh mang về, vì đường về khá xa.
- Kiểm tra cửa hàng có mở cửa, có hàng trước khi đi, tránh đi một chuyến không.
Nghe có vẻ phiền, nhưng với nhiều người, chuyến đi phố hằng tuần hay hằng tháng trở thành một nếp: đi sớm, làm việc gọn, về trước khi trời tối. Phần còn lại của tuần, mọi thứ cần thiết đều có ở chợ xã và tiệm đầu ấp.
Chi tiêu mua sắm: so sánh với nội thành thế nào
Đồ tươi của vùng như hải sản, rau vườn thường mua ở xã hợp lý hơn nội thành vì không qua nhiều khâu trung gian. Ngược lại, hàng công nghiệp, đồ dùng chở từ nơi khác về có thể nhỉnh hơn một chút do chi phí vận chuyển, và ít lựa chọn khuyến mãi hơn siêu thị lớn. Tổng chi tiêu của một nhà phụ thuộc thói quen: nhà ăn theo mùa, dùng đồ địa phương thường thấy nhẹ hơn, nhà quen hàng hiệu, đồ nhập thì có khi tốn hơn.
Một khoản hay bị quên là chi phí đi lại để mua sắm: xăng xe, thời gian, phí qua phà. Khi so sánh sống ở xã với sống ở phố, nên tính cả khoản này. Bài về chi phí sinh hoạt trong cùng chuyên mục phân tích kỹ hơn các khoản cấu thành, không nêu giá cụ thể.
Mua chịu, ghi sổ ở tiệm tạp hoá quen vẫn còn ở nhiều xóm, nhất là với nhà làm nghề theo vụ, có tiền theo đợt thu hoạch. Đây là nét quen biết của xóm làng, nhưng người mới nên cẩn thận, ghi chép rõ ràng và trả đúng hẹn để giữ uy tín, vì ở xã nhỏ, tiếng tốt hay xấu đều lan nhanh.
Đồ dùng hằng ngày và sửa chữa: nhờ ai, mua đâu
Ngoài chuyện ăn, những việc lặt vặt như thay bóng đèn, sửa máy bơm, vá xe, sửa quạt, thay ruột bình ga ở xã đều có người làm, phần lớn là thợ trong vùng nhận việc theo quen biết. Tiệm sửa xe máy có dọc đường Rừng Sác và gần chợ; thợ điện nước, thợ sửa máy bơm thường được giới thiệu qua hàng xóm. Lưu lại liên hệ của vài người thợ quen ngay từ khi mới về giúp không phải chạy đi hỏi lúc máy bơm hỏng giữa mùa khô.
Đồ điện máy dùng lâu ở vùng có hơi mặn hay hỏng vặt hơn: mô tơ rỉ, bo mạch ẩm, quạt kẹt. Một số món thợ trong xã sửa được, món phức tạp phải mang lên tiệm lớn hoặc gửi bảo hành ở nơi khác, mất vài ngày. Nhà nào phụ thuộc vào một thiết bị, ví dụ máy bơm nước lên bồn hay tủ đông giữ hàng, nên có phương án dự phòng trong những ngày chờ sửa.
Bình ga nấu ăn thường do đại lý trong vùng giao tận nhà theo điện thoại. Nên gọi đổi bình khi còn một ít, không đợi hết hẳn vào giờ nấu cơm, vì người giao có thể không tới ngay. Kiểm van, dây dẫn ga định kỳ, đặt bình nơi thoáng; ngửi thấy mùi ga thì khoá van, mở cửa, không bật công tắc điện.
Câu hỏi thường gặp
Chợ ở An Thới Đông họp lúc mấy giờ?
Chợ xã thường đông nhất từ tờ mờ sáng tới khoảng tám, chín giờ, gần trưa đã thưa. Giờ giấc cụ thể có thể thay đổi theo mùa và từng điểm chợ. Muốn mua đồ tươi nhiều lựa chọn, nên đi sớm; hỏi hàng xóm về giờ đông nhất của chợ gần nhà mình.
Có mua hải sản thẳng ở vuông tôm được không?
Nhiều nhà trong xã mua thẳng từ người nuôi, nhưng nên qua người quen giới thiệu và hẹn giờ trước. Vuông tôm là nơi sản xuất, có quy định vệ sinh để phòng dịch bệnh, không nên tự ý đi vào. Mang theo thùng đá để giữ đồ tươi khi chở về.
Đặt hàng qua mạng có giao tới xã không?
Có, các đơn vị giao hàng phục vụ khu vực Cần Giờ, nhưng thời gian giao thường lâu hơn nội thành và một số nơi chỉ giao tới điểm nhận ở khu trung tâm. Ghi địa chỉ rõ ràng kèm điểm mốc, để số điện thoại luôn liên lạc được, và cân nhắc nhờ điểm nhận chung ở tiệm đầu ấp nếu nhà ở xa.
Sau sáp nhập ghi địa chỉ giao hàng thế nào cho đúng?
Ghi theo tên mới: ấp, đường, xã An Thới Đông, TP Hồ Chí Minh. Nếu ở phía Lý Nhơn cũ, có thể ghi thêm tên cũ trong ngoặc và điểm mốc gần nhà để người giao dễ tìm, vì bản đồ trên một số ứng dụng có thể chưa cập nhật đơn vị hành chính mới.
Mua vật liệu sửa nhà ở xã có đủ không?
Vật liệu cơ bản như xi măng, cát, gạch, tôn thường có ở các cửa hàng vật liệu trong vùng. Thiết bị vệ sinh, vật liệu chống ăn mòn chuyên dụng, hàng cao cấp có thể phải đặt hoặc mua ở nơi khác. Hỏi thợ xây địa phương, họ thường biết chỗ mua phù hợp và cách chở vào.
Người già ở xa chợ mua sắm thế nào?
Phía Lý Nhơn cũ và các ấp xa, người bán dạo bằng xe máy chở rau, cá, đồ tạp hoá tới từng xóm là nguồn quen thuộc. Con cháu có thể đặt mua giúp qua điện thoại với tiệm quen, nhờ hàng xóm đi chợ mua hộ, hoặc gom đồ khô dự trữ để người già không phải đi lại nhiều.