Chiều bên sông Soài Rạp ở An Thới Đông: hướng nắng, con nước, chỗ ngồi ngắm hoàng hôn

Xã An Thới Đông nằm ở bờ đông của sông Soài Rạp, nên mỗi chiều mặt trời lặn xuống ngay phía bên kia mặt sông, sau dải bờ thấp của vùng Long An cũ, nay thuộc tỉnh Tây Ninh. Với một con sông rộng như Soài Rạp, cảnh hoàng hôn ở đây là cảnh của một mặt nước mênh mông đổi màu từ bạc sang vàng, cam rồi tím, có tàu lớn chạy ngang và ghe nhỏ về bến. Người trong xã thấy cảnh này hằng ngày; khách từ nội thành thì ít ai biết.

Bài này nói cách tận hưởng một buổi chiều bên bờ Soài Rạp: vì sao bờ đông lại hợp để ngắm hoàng hôn, mùa nào mặt trời lặn ở đâu, con nước ảnh hưởng tới cảnh thế nào, ngồi ở đâu thì an toàn, và về sao cho kịp trước khi trời tối hẳn. Bài không nêu tên bến cụ thể khi chưa kiểm chắc; người trong xã tự biết chỗ quen của mình.

Vì sao bờ An Thới Đông hợp để ngắm hoàng hôn

Hoàng hôn đẹp nhất khi có ba thứ: một đường chân trời thấp, thoáng ở phía tây; một mặt nước rộng để phản chiếu; và một chút mây để bắt màu. Bờ sông Soài Rạp phía An Thới Đông có đủ cả ba. Sông rất rộng, bên kia là vùng đất thấp của Cần Giuộc, Cần Đước cũ, không có núi hay nhà cao tầng che khuất, nên mặt trời lặn gần như chạm thẳng vào đường nước.

Ở phía Cần Giờ hướng ra biển, người ta quen với cảnh bình minh trên biển hơn. Riêng bờ tây của vùng Cần Giờ, tức vùng An Thới Đông và Lý Nhơn cũ, lại là chỗ hiếm hoi trong thành phố có hoàng hôn trên mặt nước lớn mà không phải đi xa. Khách từ nội thành tới đây thường bất ngờ vì không nghĩ Sài Gòn có cảnh mặt trời lặn trên sông rộng đến vậy.

Sông Soài Rạp cũng là con đường thuỷ quan trọng: luồng tàu biển chạy qua đây vào các cảng phía Nhà Bè, Hiệp Phước. Vì thế, cảnh hoàng hôn ở đây không tĩnh như một bức tranh mà luôn có chuyển động: một con tàu lớn chậm rãi trôi ngang vệt nắng, một chiếc ghe chở hàng về bến, một chiếc xuồng nhỏ đi gỡ lưới.

Mặt trời lặn ở đâu theo mùa

Hướng mặt trời lặn dịch chuyển dần trong năm. Ở vĩ độ của TP.HCM, sự dịch chuyển này đủ rõ để chọn chỗ ngồi khác nhau theo mùa. Bảng dưới là khung ước chừng; dùng ứng dụng la bàn hoặc ứng dụng xem hướng mặt trời trên điện thoại để biết chính xác hôm đó.

Đừng ngại những chiều có mây. Hoàng hôn trên trời trong thường chỉ có một vệt cam; hoàng hôn có mây tầng giữa thì cả bầu trời có thể bắt màu, kéo dài thêm mười, mười lăm phút sau khi mặt trời đã lặn.

Con nước và cảnh chiều

Thuỷ triều thay đổi cảnh bờ sông rất nhiều. Lúc nước lớn, mặt sông dâng sát bờ kè hay sát gốc dừa nước, mặt nước rộng và phẳng, phản chiếu trọn bầu trời. Lúc nước ròng, bờ lộ ra một dải bùn nâu xám, có chỗ thấy rễ cây, thấy còng, cá thòi lòi, và đường nước lùi ra xa hơn. Cả hai cảnh đều có cái đẹp riêng, nhưng nếu muốn ảnh phản chiếu, chọn chiều nước lớn.

Xem lịch triều trên các ứng dụng hoặc trang dự báo thuỷ triều cho khu vực gần nhất, hoặc hỏi người trong xóm. Người địa phương thường nói gọn kiểu "chiều nay nước lớn" hay "chiều nay nước ròng sát", và nói đúng hơn bất kỳ ứng dụng nào vì họ sống với nó mỗi ngày.

Những tháng triều cường cuối năm, nước chiều có thể lên rất cao, tràn qua mặt đường ven sông ở những đoạn thấp. Cảnh lúc đó đẹp theo kiểu lạ, mặt sông như nối liền với mặt đường, nhưng cũng là lúc không nên ngồi sát mép, không nên chạy xe vào những đoạn đang ngập.

Ngồi ở đâu cho an toàn

Chọn chỗ bờ có kè chắc hoặc nền đất cao, khô. Bờ Soài Rạp có những đoạn bị sạt lở; mép bờ trông vững nhưng bên dưới có thể đã bị nước khoét. Ngồi lùi vào trong, cách mép một khoảng, không ngồi trên những mảng đất nứt, nghiêng ra phía sông.

Tránh bờ bùn lúc nước ròng. Bùn ven sông lún sâu, có vỏ hàu, vỏ ốc sắc cạnh. Đừng đi xuống bãi bùn để chụp gần mặt nước, nhất là khi trời đã chạng vạng.

Để ý sóng tàu. Tàu lớn chạy trên luồng tạo ra những đợt sóng lan vào bờ sau đó một lúc, có khi khá mạnh. Người ngồi sát mép nước, trẻ con chơi ở bậc thấp có thể bị sóng hắt ướt hoặc trượt chân.

Ngồi ở bến, hỏi chủ bến trước. Nhiều bến ven sông là bến riêng của nhà dân hoặc bến ghe hàng. Hỏi một câu trước khi vào ngồi, không chắn lối lên xuống hàng, không để rác lại.

Trẻ con luôn có người lớn bên cạnh. Sông Soài Rạp rộng, nước chảy mạnh, không có chỗ nào là "chỗ nông để trẻ lội". Không cho trẻ tắm sông, không cho trẻ chơi một mình ở bờ.

Những gì thấy được trong một buổi chiều

Ngồi bên bờ Soài Rạp từ khoảng một giờ trước khi mặt trời lặn, bạn sẽ thấy cảnh chuyển theo từng giai đoạn. Ban đầu nắng còn trắng, mặt sông lấp loáng chói mắt, các ghe xuồng đi lại tấp nập. Dần dần nắng ngả vàng, mặt nước chuyển sang màu đồng, bóng dừa nước đổ dài ra sông, chim bắt đầu bay thành đàn về phía rừng.

Khi mặt trời chạm gần đường chân trời bên kia sông, cả mặt sông có một vệt sáng chạy thẳng về phía người ngồi. Đây là lúc một con tàu đi ngang trở thành bóng đen in trên nền cam, cảnh mà người chụp ảnh nào cũng chờ. Sau khi mặt trời lặn, màu còn ở lại trên mây thêm một lúc, rồi tím dần, rồi xám.

Cùng lúc đó, bờ sông phía sau lưng bạn cũng có cảnh riêng: khói bếp chiều từ các nhà trong xóm, tiếng máy quạt vuông tôm, tiếng trẻ con gọi nhau về ăn cơm, ánh đèn đầu tiên bật lên trong các chòi canh. Đừng chỉ nhìn ra sông; quay lại phía xóm một lần cũng là một phần của buổi chiều quê.

Mang gì cho một buổi chiều bên sông

Một buổi chiều bên sông không cần nhiều đồ. Danh sách gọn:

• Thuốc chống muỗi, vì chạng vạng là giờ muỗi ven sông ra nhiều nhất.
• Áo khoác mỏng dài tay, vì gió sông chiều có thể se lạnh vào mùa khô, nhất là những ngày gió chướng.
• Một tấm bạt nhỏ hoặc ghế xếp gọn nếu định ngồi lâu trên bờ đất.
• Nước uống và chút đồ ăn nhẹ, mang rác về.
• Đèn pin nhỏ hoặc đèn trên điện thoại đã sạc đầy, để đi về lúc trời nhá nhem.
• Ống kính chụp xa hoặc điện thoại có chế độ phóng, nếu muốn chụp tàu và mặt trời.
• Khăn lau nhỏ để lau ống kính, vì hơi nước và hơi muối từ sông bám lên kính rất nhanh vào cuối ngày.

Không mang loa phát nhạc to. Buổi chiều bên sông đẹp phần lớn vì sự yên tĩnh, và người dân quanh bến đang ở nhà của họ.

Nếu định ngồi đến lúc trời nhá nhem, chọn chỗ ngồi gần đường đi ra, đừng chọn chỗ phải băng qua bờ vuông hay lối mòn trong bụi dừa nước mới ra được đường. Đi ra lúc sáng thì dễ, đi ra lúc tối với đèn điện thoại thì khó hơn nhiều.

Về sao cho kịp trước khi trời tối hẳn

Đường làng ven sông trong xã thưa đèn, có đoạn chạy giữa vuông tôm và rừng, có cầu nhỏ, có khúc quanh. Người trong xã quen đường thì đi lúc tối không sao, nhưng khách lạ nên rời bờ sông ngay sau khi mặt trời lặn, tranh thủ phần ánh sáng còn lại để ra tới đường lớn.

Nếu đi xe máy, bật đèn sớm, chạy chậm, để ý người đi bộ, xe đạp không đèn và những con chó nằm giữa đường. Nếu định về nội thành ngay trong tối đó, nhớ rằng còn phải chạy đường Rừng Sác và qua phà Bình Khánh; tính thời gian cho cả đoạn này, và kiểm thông báo hoạt động phà trước khi đi.

Cách thoải mái nhất cho khách từ xa là ngủ lại trong xã hoặc ở nhà người quen, ngắm hoàng hôn xong thì về ăn tối, sáng hôm sau dậy sớm đi ruộng muối hay Vàm Sát. Như vậy bạn có cả buổi chiều đẹp nhất bên sông lẫn buổi sáng đẹp nhất trên đồng, mà không phải chạy vội lúc nào.

Bên kia sông là đâu: một chút địa lý cho người ngồi ngắm

Khách ngồi bờ Soài Rạp hay hỏi bên kia sông là đâu. Bờ phía tây của Soài Rạp đối diện An Thới Đông là vùng huyện Cần Giuộc, Cần Đước của tỉnh Long An cũ; từ 7/2025, Long An hợp nhất vào tỉnh Tây Ninh, nên giờ đó là đất Tây Ninh. Phía thượng nguồn, ngược lên hướng bắc, là vùng Nhà Bè cũ với khu cảng Hiệp Phước; phía hạ nguồn, xuôi về nam, sông mở rộng dần ra cửa Soài Rạp rồi đổ ra biển.

Cùng một mặt sông nhưng hai bờ là hai tỉnh, và đời sống hai bên gắn với nhau qua đò ngang, qua ghe buôn, qua những mối quan hệ họ hàng lâu đời. Người lớn tuổi trong xã có khi kể về những chuyến đò sang chợ bên kia, những người quen ở bờ tây. Có những bến đò ngang qua sông, nhưng lịch chạy tuỳ bến và tuỳ thời kỳ, nên ai muốn sang thì hỏi trực tiếp ở bến.

Biết được như vậy, khi nhìn mặt trời lặn sau dải bờ thấp bên kia, bạn không chỉ thấy một đường chân trời mà thấy cả một vùng đất có người sống, có chợ, có ruộng, nối với An Thới Đông bằng chính con sông đang chảy trước mặt.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao ở An Thới Đông ngắm được hoàng hôn trên sông?

Xã nằm ở bờ đông sông Soài Rạp, bên kia sông là vùng đất thấp của Long An cũ, nay thuộc Tây Ninh, không có núi hay nhà cao che. Mặt trời lặn ngay phía tây, trên mặt sông rộng, nên cảnh hoàng hôn trên nước rất thoáng.

Nên ra bờ sông lúc mấy giờ?

Nên có mặt khoảng một giờ trước giờ mặt trời lặn hôm đó để thấy nắng chuyển từ trắng sang vàng rồi cam, và ở lại thêm mười, mười lăm phút sau khi mặt trời lặn để xem mây bắt màu. Giờ lặn thay đổi theo mùa; tra trên ứng dụng thời tiết.

Có được tắm sông Soài Rạp không?

Không nên. Sông rất rộng, nước chảy mạnh theo con nước, có sóng tàu lớn và bờ có đoạn sạt lở, bùn lún. Không có chỗ nào an toàn để tắm hay để trẻ con lội. Ngồi trên bờ ngắm là đủ.

Chiều nước lớn hay nước ròng ngắm đẹp hơn?

Nước lớn cho mặt sông rộng, phẳng, phản chiếu trọn bầu trời, hợp chụp ảnh. Nước ròng lộ bờ bùn, thấy rễ cây, còng, cá thòi lòi, cảnh có chất quê hơn. Muốn ảnh phản chiếu thì xem lịch triều và chọn chiều nước lớn.

Ngắm hoàng hôn xong về nội thành có kịp không?

Được, nhưng phải tính thời gian chạy đường làng, đường Rừng Sác và chờ phà Bình Khánh, phần lớn trong trời tối. Chạy chậm, bật đèn sớm và kiểm thông báo phà trước khi đi. Thoải mái nhất là ngủ lại một đêm trong xã.

Có thấy tàu lớn chạy trên sông Soài Rạp không?

Có. Sông Soài Rạp có luồng tàu biển ra vào các cảng phía Nhà Bè, nên thường thấy tàu hàng chạy ngang. Sau khi tàu qua một lúc, sóng sẽ lan vào bờ; người ngồi sát mép nước và trẻ con cần để ý.